Babasil tibbi adı ilə “hemoroid” anus və ya rektum bölgəsində venalarin şişməsi və çölə çıxması ilə meydana gəlir. Bu vəziyyət, adətən bağırsaq hərəkətləri zamanı həddindən artıq zorlanma, hamiləlik, piylənmə və ya uzun müddət oturma kimi səbəblərdən yaranır.
Babasillər daxili və ya xarici ola bilər, daxili babasillər adətən anus içindəki damarlarda əmələ gəlirsə, xarici babasillər anusun ətrafındakı damarlarda əmələ gəlir.
Başlanğıcda adətən ağrısız olan bu vəziyyət, zaman keçdikcə qaşınma, ağrı, qanama və hətta nəcis çətinliyi kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər.
Hemoroid narahatlığında həkim nəzarətində dərman və cərrahi müdaxilələr ilə evdə tətbiq edilən həyat tərzi dəyişiklikləri, lifli qidalanma, isti su hamamları və topikal müalicələr faydalı ola bilər.
Babasil (Hemoroid) nədir? Hansı növləri var?
Babasil (Hemoroid), anus və rektumun içində və ya xaricində meydana gələn şişmiş, iltihablanmış damarlardır. Anus ətrafındakı dərinin altında əmələ gələn xarici hemoroidlər və rektumun içində əmələ gələn daxili hemoroidlər olmaqla iki növü vardır.
Hemoroid həm kişilərdə, həm də qadınlarda kifayət qədər geniş yayılmış bir vəziyyətdir.
Babasil iki növə ayrılır:
- Daxili Hemoroidlər: Daxili hemoroidlər, anus içindəki damarlarda yaranan şişmiş və iltihablanmış vəziyyətlərdir. Adətən ağrısız olurlar, lakin nəcis zamanı qanama, qaşınma və ya narahatlıq kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilərlər.
- Xarici Hemoroidlər: Xarici hemoroidlər, anus ətrafındakı damarlarda yaranan şişmiş və iltihablanmış vəziyyətləri ifadə edir. Bu cür hemoroidlər, adətən nəcis zamanı ağrı, qaşınma və qanama kimi əlamətlərlə özünü göstərir.
Babasil-in yaranma səbəbləri nələrdir?
Hemoroid, anus ətrafındakı damarlara həddindən artıq təzyiq tətbiq edildikdə meydana gəlir.
Bu narahatlığın geniş yayılmış səbəbləri bunlardır:
- Qəbizlik:Qəbizlik, gücənməyə səbəb olaraq babasil yaranmasını təhrik edə bilər. Qəbizlik, nəcis zamanı zorlanma və gücənmə ehtiyacına səbəb olur. Bu vəziyyət, arxa keçid bölgəsindəki venalara həddindən artıq təzyiq tətbiqinə və babasil yaranmasına səbəb ola bilər.
- Hamiləlik: Hamiləlikdə, artan hormon səviyyələri və qarın içindəki təzyiq, babasil yaranmasını təhrik edə bilər. Hamiləlikdə, progesteron hormonu səviyyələri artır. Bu hormon, venaların genişlənməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin, hamiləlik müddətində qarın içindəki təzyiq artır. Bu vəziyyət, arxa keçid bölgəsindəki venalara artan təzyiq tətbiq edilməsinə səbəb olur.
- İshal: Həddindən artıq və xroniki ishal vəziyyətləri, nəcis zamanı təzyiq tətbiq edilməsinə səbəb olduğundan basur yaranmasını təhrik edə bilər.
- Genetik Faktorlar: Ailəsində hemoroid tarixçəsi olan şəxslər, genetik meyillilik səbəbindən basura daha meyilli ola bilərlər.
- Lifli Qidalanma Çatışmazlığı: Aşağı lifli bir diet, nəcisi yumşaltma və bağırsaq hərəkətlərini tənzimləmə mövzusunda təsirsiz ola bilər, bu da hemoroid riskini artıra bilər.
- Uzun Müddət Oturma: Davamlı oturmaq, anus bölgəsindəki damarların təzyiq altında qalmasına və bu bölgədəki qan axınının azalmasına səbəb ola bilər.
- Ağır Qaldırma: Ağır yükləri qaldırmaq, qarın içindəki təzyiqi artıraraq hemoroid yaranmasına töhfə verə bilər.
- Yaşlanma: Yaşlanma prosesi ilə birlikdə damarların elastikliyini itirməsi, hemoroid riskini artıra bilər.
- Piylənmə: Həddindən artıq çəkili olmaq, arxa keçid bölgəsindəki venalara daha çox yük düşməsinə səbəb olur. Qarın bölgəsindəki artan təzyiq hemoroid inkişafını təhrik edə bilər.
Babasil ilkin əlamətləri nələrdir?
Daxili babasil (hemoroid) rektumdan çölə doğru sallanan müddətcə nadir hallarda ağrıya səbəb olurlar və daxili hemoroidi olan bir çox kişi, aydın əlamətlər olmadığı üçün xəstəliyə sahib olduğunu bilməyə bilərlər.
Daxili babasilin (hemoroid) geniş yayılmış əlaməti tualet kağızında, nəcisdə və ya unitazda qan görülməsidir. Bunlar rektal qanamanın əlamətləridir. Ancaq xarici babasil (hemoroid) aydın əlamətlərə malikdir.
Xarici babasil (hemoroid) əlamətlərindən bəziləri bunlardır:
- Anus bölgəsində qaşınma
- Anus bölgəsində əllə hiss edilən sərt toxumalar
- Anus bölgəsində ağrı
- Rektal qanama
- Anus bölgəsində şişkinlik
Sallanmış hemoroidlər ağrılı və narahat edici ola bilərlər. Bu hemoroid toxumaları şəxslər tərəfindən əllə hiss edilə bilər və yavaşca içəri doğru itələ bilər.
Kişilərdə babasil
Kişilərdə babasil (hemorroy), düz bağırsağın aşağı hissəsindəki venaların genişlənməsi və iltihablanması nəticəsində yaranan, kişilər arasında olduqca yayılmış bir problemdir. Kişilər çox vaxt həkimə müraciət etməyə çəkindikləri üçün xəstəlik daha irəliləmiş mərhələlərdə aşkar edilir.
Aşağıda bu xəstəlik haqqında ətraflı məlumatı, səbəblərini və müalicə yollarını sizin üçün qeyd edirəm. Bu məlumatlar həm ümumi məlumatlanma, həm də gələcək blog yazılarınız üçün faydalı ola bilər.
1. Kişilərdə Babasilin Əsas Səbəbləri
Kişilərdə babasilin yaranmasına səbəb olan faktorlar qadınlardan bir qədər fərqlənə bilər. Əsas amillər bunlardır:
- Ağır fiziki iş: Ağırlıq qaldırmaq, tikinti və ya yük daşıma kimi işlərdə çalışmaq qarın daxili təzyiqi artırır və çanaq dibi venalarına yük salır.
- Oturaq həyat tərzi: Sürücülər, ofis işçiləri və proqramçılar risk qrupundadır. Uzun müddət oturmaq qan dövranını zəiflədir və durğunluq yaradır.
- Qidalanma vərdişləri: Acı, ədviyyatlı yeməklər, “fast-food” və quru qidalar qəbizliyə səbəb olur ki, bu da babasilin bir nömrəli düşmənidir.
- Zərərli vərdişlər: Alkoqol qəbulu (xüsusilə pivə və tünd içkilər) damarların genişlənməsinə səbəb olur. Siqaret isə qan dövranını pozur.
- Qəbizlik və ya ishal: Tualetdə uzun müddət oturmaq və gücənmək düyünlərin yaranmasına gətirib çıxarır.
Babasil müalicəsi necə edilir?
Babasil çox hallarda həkim nəzarətində bir neçə gün ərzində özbaşına keçə bilər. Ancaq keçməyən və ya şiddətli əlamətlər göstərən hallarda qastroenteroloq həkim tərəfindən müxtəlif müalicə üsulları istifadə edilə bilər.
Babasil müalicəsində istifadə edilən bəzi müalicə üsulları bunlardır:
- Həyat Tərzi Dəyişiklikləri: Sağlam bir qidalanma proqramı, lifli qidalar qəbul etmək, kifayət qədər su içmək və müntəzəm idman etmək, basur müalicəsində əhəmiyyətli bir rol oynayır. Lifli qidalar, nəcisin yumşalmasına və bağırsaq hərəkətlərinin tənzimlənməsinə kömək edə bilər.
- İsti Su Vannası: İlıq su olan bir vannada oturmaq, anal bölgənin rahatlaşmasına və şişkinliyin azalmasına kömək edə bilər.
- Topikal Dərmanlar və Ağrıkəsicilər: Ağrını, qaşınmanı və iltihabı yüngülləşdirmək üçün həkim nəzarətində ağrıkəsici dərmanlar, analjezik kremlər və məlhəmlər istifadə edilə bilər.
- Skleroterapiya: Bu üsulda, hemoroid içinə bir məhlul inyeksiya edilir, bu da damarın büzülməsinə və sağalmasına kömək edə bilər.
Babasil haqqında tez-tez verilən suallar
1. Babasil xərçəngə çevrilə bilərmi?
Cavab: Xeyr, babasil (hemorroy) düyünləri xoşxassəli törəmələrdir və xərçəngə çevrilmir. Lakin babasilin əlaməti olan qanaxma həm də düz bağırsaq xərçənginin əlaməti ola bilər. Buna görə də, dəqiq diaqnoz qoyulması və xərçəngin istisna edilməsi üçün mütləq həkim müayinəsi vacibdir.
Babasil zamanı qanaxma təhlükəlidirmi?
Cavab: Bəli, təhlükəli ola bilər. Az miqdarda qanaxma həyat üçün təhlükəli olmasa da, xroniki (davamlı) qanaxmalar zamanla anemiyaya (qanazlığına) gətirib çıxarır. Bu da halsızlıq, başgicəllənmə və immunitetin zəifləməsi ilə nəticələnir.
Soyuq yerdə oturmaq babasil yaradırmı?
Cavab: Soyuq daş və ya beton üzərində oturmaq birbaşa babasilin yaranma səbəbi deyil (əsas səbəb təzyiq və damar zəifliyidir). Lakin soyuq, mövcud olan xroniki babasilin kəskinləşməsinə və tromboza (düyünün boğulmasına) təkan verə bilər.
Hamiləlikdə babasil niyə yaranır və doğuşa mane olar bilərmi?
Cavab: Hamiləlikdə böyüyən uşaqlıq çanaq dibi damarlarını sıxır və qan dövranını çətinləşdirir, bu da babasilə səbəb olur. Adətən təbii doğuşa mane olmur, lakin kəskin tromboz və şiddətli ağrı varsa, proktoloq və ginekoloq birgə qərar verir.
Səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.